Οι καμικάζι λογαριάζουν λάθος: Το ‘ένα τρισ.' (αν ισχύει) δεν είναι το κόστος εξόδου της Ελλάδας, είναι το κόστος του κάθε ‘ατυχήματος’ που μπορεί να συμβεί σε κάθε αδύναμη χώρα. Αυτό θα το αντιμετωπίσουν είτε με εμάς, είτε χωρίς εμάς.

Όποτε βγαίνει κάποια εκτίμηση για το τεράστιο κόστος που θα έχει για την ευρωζώνη μια ενδεχόμενη έξοδος της Ελλάδας,  στην Ελλάδα πολλοί αναθαρρούν: «αφού θα τους κοστίσει τόσο πολύ να φύγουμε, θα μας κρατήσουν μέσα ότι και να κάνουμε». Ο συλλογισμός είναι επικίνδυνα λαθεμένος.

Όσες εκτιμήσεις ξεπερνούν τα 200 δισ., και φτάνουν μέχρι το ένα τρισ., αναφέρονται στις έμμεσες επιδράσεις της ελληνικής εξόδου, δηλαδή σε κατάρρευση εμπιστοσύνης για τις άλλες χώρες του νότου (π.χ. Ισπανία). Ο κίνδυνος είναι πραγματικός, αν και είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθεί (βλ. εδώ). 

Αλλά η κατάρρευση στις άλλες χώρες μπορεί να προέλθει από πολλές πηγές, όχι μόνο από την δική μας έξοδο. Αυτό σημαίνει η διαπίστωση ότι η ευρωζώνη έχει λαθεμένη αρχιτεκτονική. Δεν σημαίνει οτι κατά λάθος έβαλε στις τάξεις της ένα μικρό σπάταλο κράτος. Σημαίνει οτι λείπουν μερικοί βασικοί μηχανισμοί σταθεροποίησης. Η συζήτηση και η διαφωνία στο ευρωπαϊκό επίπεδο είναι σχετικά με τη μορφή των μηχανισμών που πρέπει να εγκατασταθούν (που περιλαμβάνει και την άποψη για μια διατεταγμένη επιστροφή σε περισσότερα νομίσματα). Στη βασική όμως διαπίστωση όλοι συμφωνούν.

Read the rest of this post »

(Μεταρρυθμίσεις, μέρος τέταρτο και τελευταίο. Αναρτήθηκε στο protagon.gr στις 30 Απριλίου 2012)

«Μα καλά, έγραψες τρία κείμενα για μεταρρυθμίσεις, δέκα μέρες πριν τις εκλογές; Ποιός ενδιαφέρεται για μεταρρυθμίσεις τώρα; Αυτό νομίζεις οτι παίζει την Κυριακή; Εδώ δεν ξέρουμε αν θα έχουμε κυβέρνηση, αν θα φαλιρίσουν τράπεζες, αν θα υπάρχουν φάρμακα, αν θα μείνουμε στο ευρώ, αν θα καεί η Αθήνα, και εσύ γράφεις για το ταμείο των δημοσιογράφων; Κανένας δεν ψηφίζει πρόγραμμα σε αυτές τις εκλογές»  είπε μια φίλη.

Εχει, σχεδόν, δίκιο. Οι περισσότεροι δεν ψηφίζουν πρόγραμμα. Ισως ούτε καν κυβέρνηση. Πρώτη φορά θα ψηφίσουν για άλλους λόγους – οργή, απόρριψη, μεταφυσική ελπίδα, και άλλα.  Κι όμως, οι μεταρρυθμίσεις θα έχουν καίρια σημασία, ήδη από τις 7 Μαϊου.

Αν βγεί μια σχετικά σταθερή συγκυβέρνηση, θα πρέπει να ξεκινήσει γρήγορα και αποφασιστικά κάποιες μεταρρυθμίσεις. Τις χρειαζόμαστε, με ή χωρίς τρόικα, γιατί χωρίς αυτές η οικονομία δεν θα ορθοποδήσει.  Αλλά και πρέπει να τις προχωρήσουμε γρήγορα, γιατί μόνο έτσι διατηρούμε την αξιοπιστία μας με τους εταίρους για να συνεχίσουν να καλύπτουν τα ελλείμματά μας. Αλλιώς, άτακτη χρεωκοπία, με όλους τους κινδύνους.

Read the rest of this post »

(Μεταρρυθμίσεις, μέρος τρίτο. Αναρτήθηκε στο protagon.gr στις 27 Απριλίου 2012)

Η ανάπτυξη είναι το πιο αμφιλεγόμενο από τα πεδία των μεταρρυθμίσεων. Για τις διοικητικές μεταρρυθμίσεις, όπως έγραψα, σχεδόν κανένας δεν διαφωνεί ρητά, απλώς τις σαμποτάρουν σιωπηρά. Για το κοινωνικό κράτος συγκρούονται ομάδες συμφερόντων, αλλά αν βάλετε πέντε καλοπροαίρετους οικονομολόγους με διαφορετικές ιδεολογικές καταβολές σε ένα δωμάτιο, θα συμφωνήσουν σε μεγάλο βαθμό για τις προτεραιότητες της αναμόρφωσης του ελληνικού συστήματος. Για την ανάπτυξη, δεν υπάρχει καν συμφωνία οτι χρειάζονται μεταρρυθμίσεις.

Πολλοί πιστεύουν οτι για να έρθει η ανάκαμψη χρειάζονται κυρίως μέτρα ποσοτικά: να αυξηθούν οι δημόσιες δαπάνες, ή/και να μειωθούν οι φόροι, ή/και να μπουν κεφάλαια στις τράπεζες για να χρηματοδοτήσουν τις επιχειρήσεις (αυτό το τελευταίο θα γίνει με την ανακεφαλαιοποίηση που προβλέπει η δανειακή σύμβαση). Οι μεταρρυθμίσεις, σε αυτή την οπτική, δεν πολυχρειάζονται, ή δεν έχουν προτεραιότητα.

Θα ήταν σωστή αυτή η θέση σε άλλες συνθήκες. Είναι, περίπου, η κλασική Κεϋνσιανή συνταγή που έχει βγάλει πολλές χώρες από την ύφεση – και την Ελλάδα παλιότερα. Τώρα όμως δεν είναι λύση, ή δεν είναι λύση χωρίς και μεταρρυθμίσεις. Γιατί, πρώτο, θα έπρεπε να βρεθούν πρόσθετα δάνεια για το κράτος ώστε να μπορεί να ξοδεύει περισσότερα μέχρι να μπούμε σε τροχιά ανάπτυξης – τέτοια δάνεια δεν υπάρχουν.

Δεύτερο, και κυριότερο, η οικονομία που φτιάξαμε τα τελευταία τριάντα χρόνια δεν μπορεί πια να μετατρέπει τις δημόσιες δαπάνες σε σταθερά εισοδήματα. Αυτό δηλώνει το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (ΙΤΣ), που ακόμα και μέσα στη βαθειά ύφεση παραμένει στο 10% του ΑΕΠ. Μόλις μπουν κάποια χρήματα στην τσέπη των νοικοκυριών, ένα μεγάλο μέρος φεύγει σε εισαγόμενα τρόφιμα, πετρέλαιο, κτλ. (πολύ περισσότερο από όσο δηλώνει το ποσοστό του ελλείματος του ΙΤΣ στο ΑΕΠ, γιατί υπάρχει και το εισόδημα του εισαγωγέα, του διανομέα, του εμπόρου). Αν δεν έχουμε αρκετά έσοδα από εξαγωγές, δεν θα έχουμε πώς να πληρώσουμε τις εισαγωγές.

Read the rest of this post »

(Μεταρρυθμίσεις, μέρος δεύτερο. Δημοσιεύτηκε στο protagon.gr στις 25 Απριλίου 2012)

Η παθογένεια του κοινωνικού κράτους φαινόταν πριν την κρίση,  όταν ρωτούσες κάποιον επαγγελματία (μηχανικό, δημοσιογράφο, φαρμακοποιό) για το ασφαλιστικό του ταμείο. Δεν είχε μελετήσει ποτέ τα νούμερα, αλλά ήξερε με βεβαιότητα οτι το ταμείο του είναι υγιές, δεν επιβαρύνει τον φορολογούμενο, και αν έχει κάποιο πρόβλημα είναι οτι τα αποθεματικά δεν επενδύονται σωστά – για το οποίο φταίει η κυβέρνηση που ήθελε να βάλει χέρι στους κόπους του κλάδου, ίσως και η διοίκηση που έκανε ύποπτες συναλλαγές.

Οταν του ζητούσες να σου πει αν οι σημερινές συντάξεις πληρώνονται από τα αποθεματικά ή από τις σημερινές εισφορές, δεν ήξερε. Αν ήταν μηχανικός, σου εξηγούσε οτι στο ΤΣΜΕΔΕ υπάρχουν επτά ενεργοί ασφαλισμένοι για κάθε συνταξιούχο, άρα το ταμείο είναι υγιές.   

«Μα, αυτοί οι επτά που σήμερα πληρώνουν τη σύνταξη του ενός, από πού θα βρούν τη δική τους σύνταξη; Θα υπάρχουν τότε 49 νεότεροι που θα τους συντηρούν;» «Οχι μάλλον, αλλά για αυτό δημιουργούμε αποθεματικά, για να πληρωθούν αυτοί οι επτά». «Ωραία, πόσα είναι αυτά; Εστω οτι επενδύονται σωστά, θα φτάσουν;» «Δεν ξέρω, θα σου στείλω τις οικονομικές καταστάσεις να μου πεις εσύ που είσαι οικονομολόγος».

Και μετά από μια εβδομάδα:  «Δεν τις βρήκα πουθενά. Αλλά ένας φίλος στο Ταμείο με βεβαίωσε οτι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα, αρκεί να μην μας τα πάρει ο Υπουργός για να επιχορηγήσει το ΙΚΑ».

Read the rest of this post »

Αναρτήθηκε στο protagon.gr στις 23 Απριλίου 2012.

Φωνάζουν, διχάζουν  και αλλάζουν βαρειές κουβέντες τα κόμματα σε τούτο τον εκλογικό αγώνα, αλλά αν πιστέψουμε τα λόγια τους συμπίπτουν σε μερικούς μεγάλους στόχους: έντιμη και αποτελεσματική διοίκηση, κοινωνική αλληλεγγύη, ανάπτυξη. Ποιός λέει όχι σε αυτά; Συμπίπτουν, αριστεροί και δεξιοί, μεταρρυθμιστές και αντι-μνημονιακοί (για να μην πω μνημονιακοί και αντι-μεταρρυθμιστές και στεναχωρήσω). Διαφέρουν στον τρόπο. Αλλοι ζητάν αλλαγή προσώπων, άλλοι ψάχνουν περισσότερους πόρους, άλλοι προτάσσουν μεταρρυθμίσεις.

Από αυτά τα τρία (πρόσωπα, πόροι, μεταρρυθμίσεις) το τρίτο έχει μακροπρόθεσμα την πιο μεγάλη σημασία  -- ποιές θα είναι και αν θα γίνουν. Στο σημείωμα αυτό, και σε δύο επόμενα, γράφω για τις μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με τους μεγάλους κοινούς στόχους. Κατά σειρά, με τη δημόσια διοίκηση, το κοινωνικό κράτος, και την ανάπτυξη.

Read the rest of this post »

Τα βιβλία  της βιβλιοθήκης του Σπύρου Δοξιάδη τα πήρε η βιβλιοθήκη της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας. Μέσα σε δύο μέρες από το προηγούμενο ποστ μου, είχαμε συνεννοηθεί, και σήμερα τα παρέδωσα. Σύνολο, τέσσερις μέρες.

Είμαι ευτυχής που κατέληξαν εκεί.  Η θεματολογία της συλλογής του Σ. Δοξιάδη     είναι κυρίως για την ιστορία της ιατρικής, τις σχέσεις με την κοινωνία, την εκπαίδευση και την οργάνωση υπηρεσιών υγείας, ενώ περιέχει λίγα εγχειρίδια κλινικής πρακτικής. Συνεπώς, η ΕΣΔΥ είναι φυσικός χώρος για αυτήν. Επιπρόσθετα, ο Σπύρος Δοξιάδης είχε ασχοληθεί πολύ όταν ήταν Υπουργός Υγείας με τον εκσυγχρονισμό της Σχολής. Ο δε πατέρας του, Απόστολος Δοξιάδης, ήταν ο Υπουργός που ίδρυσε την Σχολή με την αρχική της μορφή ως Υγειονομική Σχολή Αθηνών το 1929. Συνεπώς, τέλος καλό, όλα καλά.

Μέσα στις τέσσερις μέρες πήρα περίπου πενήντα μηνύματα σχετικά με το θέμα. Επτά ή οκτώ ήταν από βιβλιοθήκες Σχολών, Νοσοκομείων και ΟΤΑ. Σε μερικά από αυτά, ενώ υπήρχε ενδιαφέρον να πάρουν τη συλλογή, διαφαινόταν και η γραφειοκρατική δυστοκία που ματαίωσε και την προ δύο ετών προσπάθεια μας να δώσουμε τα βιβλία στην Ιατρική Σχολή Αθηνών. Αλλες βιβλιοθήκες φαίνονταν  έτοιμες να παραλάβουν σε δυό ή τρεις εβδομάδες, χρόνος που μου φαίνεται λογικός. Αλλά η ΕΣΔΥ ήταν μια καλή λύση, για τους λόγους που εξήγησα. Ζητάω κατανόηση από τους γιατρούς και δασκάλους των άλλων ιδρυμάτων που δεν προτίμησα τις δικές τους προτάσεις, και τους ευχαριστώ για το ενδιαφέρον.

Υπήρξαν και πολλοί ιδιώτες (γιατροί ή φοιτητές) που ζήτησαν μερικά ή όλα τα βιβλία. Ελπίζω να συμφωνούν οτι μια θεσμική βιβλιοθήκη είναι η πιο καλή λύση.

Μερικά αποσπάσματα από την αλληλογραφία:

Read the rest of this post »

Αναρτήθηκε στο protagon.gr στην ενότητα "Τι είναι εθνικό σήμερα"

Εθνικό σήμερα είναι να δημιουργείς δουλειές. Όχι αυτές τις παλιές, που έπρεπε να χρεώνονται τα εγγόνια μας για να τις πληρώνουμε, αλλά αυτές που τις πληρώνει ένας ξένος αγοραστής, επειδή του παρέχουν κάτι που θέλει. Που φέρνουν εισόδημα στη χώρα, για να μπορούμε με αυτό να αγοράσουμε όσα δεν μπορούν να παραχθούν εδώ: φάρμακα, πετρέλαιο, μηχανήματα. Εθνικό είναι να καλύπτουμε τις ανάγκες με δικές μας δυνάμεις, και όχι ζητιανεύοντας στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο. Αντεθνικό είναι να εμποδίζεις τέτοιες δουλειές. Να καταδικάζεις τους Έλληνες σε μια κατάσταση μεταξύ ζήτουλα και αγανακτισμένου. Να φωνάζεις, να εκβιάζεις και στο τέλος να τα ρίχνεις στους άλλους. Εθνικό είναι η παραγωγή.

Μην έχοντας καταφέρει να δώσουμε τα βιβλία της βιβλιοθήκης του πατέρα μας στην Ιατρική Σχολή, αποφασίσαμε να τα δώσουμε σε όποιον τα θέλει.

Ο πατέρας μας ήταν ο Σπύρος Δοξιάδης (1917-1991), εξαιρετικός παιδίατρος, ερευνητής της παιδικής ηλικίας, διαμορφωτής υπηρεσιών υγείας, και Υπουργός Υγείας. Στην προσωπική του βιβλιοθήκη στο σπίτι είχε, μεταξύ πολλών άλλων και περίπου 350 βιβλία με ιατρική θεματολογία: ιστορία και κοινωνιολογία της ιατρικής, οργάνωση υπηρεσιών υγείας αλλά και εγχειρίδια κλινικής πρακτικής. Τα περισσότερα είναι στα αγγλικά, αλλά υπάρχουν πολλά ελληνικά, μερικά γαλλικά και γερμανικά. Οι χρονολογίες έκδοσης των περισσοτέρων είναι από το 1960 ως το 1990.

Τα βιβλία αυτά προσπαθήσαμε με τα αδέλφια μου να τα δωρίσουμε στην Ιατρική Σχολή του Παν. Αθηνών, αλλά για λόγους που μου είναι τελείως ακατανόητοι, δεν τα καταφέραμε. (Ευτυχώς, το Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία πήρε άλλα τόσα βιβλία που είχαν σχετική με το αντικείμενο τους θεματολογία).

Θα θέλαμε να τα δώσουμε σε όποιον ενδιαφέρεται να τα φυλάξει, να τα μελετήσει, ή ακόμα καλύτερα να τα βάλει σε μια βιβλιοθήκη προσβάσιμη σε μελετητές ή σε φοιτητές. Αν ενδιαφέρεστε γράψτε μου ένα email στο aristosdox παπάκι gmail τελεία com. 

Τα δίνουμε δωρεάν, αλλά μας ενδιαφέρει τι χρήση θα κάνει όποιος τα πάρει. Γι αυτό, παρακαλώ γράψτε αν είσαστε γιατρός, μελετητής, βιβλιοθήκη, κτλ. 

Ναυάγησε η εξαγορά της ΣΕΚΑΠ, γιατί κάποιοι έκρυψαν από τους υποψήφιους αγοραστές τις φορολογικές υποχρεώσεις της εταιρίας. Αν τις είχαν δηλώσει καθαρά από την αρχή, το τίμημα θα ήταν πολύ μικρότερο, αλλά η δουλειά θα γινόταν. (Περισσότερα εδώ)

Αξιοπιστία - εμπιστοσύνη - πίστη - πίστωση. Τόσες παραλλαγές έχει η γλώσσα μας πάνω στο ίδιο θέμα, αλλά μια μεγάλη ομάδα Ελλήνων δεν εννοεί να το καταλάβει: η αξιοπιστία κινεί την οικονομία. Η διαφάνεια. Οι γνωστοί και σταθεροί κανόνες. Χωρίς αυτά, δεν υπάρχει συνεργασία, και χωρίς συνεργασία δεν υπάρχει παραγωγή, υπάρχει μόνο αρπαχτή. 

Τα στελέχη που έκρυψαν τις φορολογικές υποχρεώσεις της ΣΕΚΑΠ θα πρέπει να απολυθούν, και, αν υπάρχει ποινικό αδίκημα, να τιμωρηθούν. Φοβάμαι όμως οτι αυτοί νόμιζαν οτι υπηρετούν το εθνικό συμφέρον όταν προσπαθούσαν να κοροϊδέψουν τους Ινδούς. Φοβάμαι οτι στο μυαλό τους, διαπραγμάτευση σημαίνει θέατρο, και συμφωνία σημαίνει "φέρε το χρήμα και παράτα μας". Ετσι δεν έκανε και το κράτος όταν δανειζόταν, είτε στις καλές εποχές, είτε στο Μνημόνιο;

ΝΕΟΤΕΡΑ (ευχαριστώ τον @PeterLazos για τα links):

Read the rest of this post »

Είναι σίγουρο οτι η τιμή της πατάτας στη λαϊκή και στα σουπερμάρκετ ενσωματώνει ολιγοπωλιακό κέρδος, και οτι σε συνθήκες ανταγωνισμού θα ήταν σαφώς χαμηλότερη από τα 0,70 ευρώ/κιλό που ήταν χτες σε μερικές αγορές. Είναι επίσης σίγουρο οτι τα 0,28 ευρώ/κιλό είναι μια τιμή πλασματικά χαμηλή, και δεν ενσωματώνει όλο το κόστος που πρέπει να ενσωματώνει για να είναι βιώσιμη.

Αν είχαμε μια αγορά όπου όλοι οι κρίκοι της αλυσίδας (δηλαδή παραγωγή- διακίνηση-αποθήκευση-λιανική) θα έβγαζαν ένα ‘εύλογο’ κέρδος ανάλογο με το πραγματικό τους κόστος, τότε η τιμή θα ήταν κάπου ανάμεσα στα 0,70 και στα 0,28 , και σε μεγάλη απόσταση και από τα δύο. Αυτή θα ήταν η βιώσιμη τιμή μιας ανταγωνιστικής οικονομίας.

Δεν έχω κανένα συγκεκριμένο στοιχείο κόστους για τη διακίνηση της πατάτας, αλλά είμαι βέβαιος οτι ο παραπάνω ισχυρισμός ισχύει. Εξηγούμαι.

Read the rest of this post »